اگر میخواهید قوانین تن بال (10 Ball ) را یاد بگیرید، فقط دانستن ترتیب شماره توپها کافی نیست. در این بازی باید بدانید توپها چگونه چیده میشوند، Break چه شرایطی دارد، Push Out چه زمانی مجاز است، در ضربههای عادی چه چیزی باید Call شود، توپ 10 چه زمانی باعث برد میشود و بعد از خطا چه اتفاقی میافتد.
اگر بخواهید 10 Ball را درست بازی کنید، باید سه بخش اصلی آن را بشناسید: نحوه شروع Rack، ترتیب ضربهها و شرایط برد. در 10 Ball، توپهای شماره 1 تا 10 روی میز قرار میگیرند و بازیکن باید در هر ضربه، ابتدا با توپ سفید به کمترین شماره موجود روی میز برخورد کند. برخلاف 9 Ball، ضربههای 10 Ball بر پایه Call Shot انجام میشوند؛ یعنی بازیکن در ضربههای معمولی باید توپ و پاکت موردنظرش را مشخص کند.
هدف نهایی هم ساده است، اما یک شرط مهم دارد: توپ 10 باید زمانی پاکت شود که تنها توپ هدف باقیمانده روی میز باشد. بنابراین اگر توپ 10 در Break یا در میانه Rack پاکت شود، بازی همانجا تمام نمیشود و توپ 10 دوباره روی میز قرار میگیرد.
قوانین 10 Ball در یک نگاه
اگر بخواهیم قوانین بازی 10 Ball را خیلی خلاصه کنیم، مهمترین نکات اینها هستند:
| موضوع | قانون 10 Ball |
|---|---|
| تعداد توپها | 10 توپ شمارهدار از 1 تا 10 + توپ سفید |
| ترتیب بازی | از کمترین شماره موجود روی میز به سمت شمارههای بالاتر |
| اولین توپ مورد برخورد | باید کمترین شماره موجود روی میز باشد |
| چیدمان | به شکل مثلثی؛ توپ 1 در رأس و توپ 10 در مرکز رک |
| Break | توپ سفید از بالای Head String شروع میشود |
| شرط Break بدون پاکت | حداقل 4 توپ هدف باید به یک یا چند باند برسند |
| Call Shot | بهجز Break، ضربهها Call Shot هستند |
| Safety Call | در 10 Ball وجود ندارد |
| Push Out | پس از Break بدون خطا و با اعلام قبلی مجاز است |
| توپ 10 در Break | Spot میشود و باعث برد نمیشود |
| توپ 10 قبل از ضربه نهایی | Spot میشود |
| خطای معمول | نوبت به حریف میرسد و Cue Ball در دست اوست |
| برد Rack | پاکت قانونی توپ 10، زمانی که تنها توپ هدف باقیمانده است |
منبع قوانین: این راهنما بر اساس قوانین رسمی World Pool-Billiard Association (WPA)، نسخه Rules of Play با تاریخ اجرای 15 سپتامبر 2025 تنظیم شده است.
بنابراین اگر بخواهیم کل بازی را در یک جمله خلاصه کنیم: در 10 Ball باید توپها را از پایینترین شماره به بالاترین شماره بازی کنید و در ضربههای عادی، توپ و پاکت موردنظر را نیز مطابق قانون Call کنید.
بازی تن بال چگونه انجام میشود؟

هر Rack با چیدن 10 توپ هدف روی میز و مشخص شدن بازیکن شروعکننده آغاز میشود. بازیکن شروعکننده Break میزند و اگر Break قانونی باشد، در ضربه بعدی یک انتخاب ویژه دارد: میتواند بازی عادی را ادامه دهد یا Push Out انجام دهد.
از اینجا به بعد، بازی وارد روند اصلی خود میشود. بازیکن باید در هر ضربه ابتدا به کمترین شماره موجود روی میز برخورد کند و در ضربههای معمولی، توپ و پاکت موردنظرش را نیز Call کند. اگر توپ اعلامشده را بهصورت قانونی پاکت کند، نوبتش ادامه پیدا میکند؛ اگر ضربه را از دست بدهد یا مرتکب خطا شود، نوبت به حریف میرسد. در نهایت، بازیکنی که توپ 10 را در شرایط قانونی و زمانی که تنها توپ هدف باقیمانده است پاکت کند، Rack را میبرد.
چیدمان توپها در 10 Ball
توپهای 1 تا 10 به شکل مثلثی و تا حد امکان فشرده در کنار یکدیگر قرار میگیرند. توپ شماره 1 در رأس Rack قرار میگیرد و باید روی Foot Spot باشد. توپ شماره 10 در مرکز Rack قرار دارد و توپهای دیگر در جایگاههای باقیمانده چیده میشوند؛ برای این توپها ترتیب یا الگوی خاصی در نظر گرفته نمیشود.
چه کسی Break را میزند؟
قبل از شروع Rack، بازیکنان برای تعیین نوبت Break با یکدیگر Lag میکنند. بازیکنی که Lag را برنده شود، انتخاب میکند چه کسی Break اول را بزند.
در مسابقات مختلف ممکن است روش تعیین Break برای Rackهای بعدی طبق قوانین همان مسابقه متفاوت باشد؛ بنابراین برای مسابقات رسمی باید مقررات Tournament را نیز در نظر گرفت.
نکته: Lag در بیلیارد چیست؟
Lag یک روش برای تعیین بازیکن شروعکننده است. هر دو بازیکن Cue Ball را از پشت خط Head String به سمت Rail انتهای میز میزنند و توپها به سمت محل شروع برمیگردند. بازیکنی که توپش به نقطه شروع نزدیکتر بایستد، Lag را برنده میشود و حق انتخاب بازیکن Breakکننده را به دست میآورد.
Break در 10 Ball چگونه انجام میشود؟
Break شروع واقعی Rack است و چند تفاوت مهم با ضربههای معمولی دارد. در زمان Break، Cue Ball در دست بازیکن است و باید از بالای Head String بازی شود. برخلاف ضربههای معمولی، در Break نیازی به Call Shot نیست.
اگر حداقل یک توپ هدف پاکت شود، شرط چهار Rail مطرح نمیشود. اما اگر هیچ توپ هدفی پاکت نشود، حداقل چهار توپ هدف باید به یک یا چند Rail برسند؛ در غیر این صورت Break خطا محسوب میشود.
نکته مهم این است که صرفاً برخورد توپ سفید با توپ 1 برای قانونی بودن Break کافی نیست. اگر هیچ توپی پاکت نشود، باید شرط مربوط به چهار توپ و Rail نیز رعایت شده باشد.
بعد از Break چه اتفاقی میافتد؟
اگر Break قانونی باشد و خطایی رخ نداده باشد، بازیکن میتواند بازی عادی را ادامه دهد یا از Push Out استفاده کند. این همان جایی است که تن بال با بسیاری از بازیهای دیگر متفاوت میشود؛ چون بازیکن بعد از یک Break قانونی، یک فرصت ویژه برای تغییر موقعیت میز دارد.
نکته: Push Out در 10 Ball چیست؟
Push Out یک ضربه ویژه است که بازیکن میتواند بلافاصله بعد از یک Break قانونی انجام دهد. در این ضربه، هدف اصلی معمولاً ایجاد یک موقعیت مناسبتر برای ادامه بازی است، نه اجرای یک Call Shot معمولی.
بازیکن باید قبل از اجرای Push Out، تصمیم خود را به داور اعلام کند. در این ضربه، قوانین Wrong Ball First و No Rail After Contact اعمال نمیشوند.
اگر Push Out بدون خطا انجام شود، بازیکن مقابل تصمیم میگیرد خودش بازی را ادامه دهد یا نوبت را به بازیکنی که Push Out را اجرا کرده برگرداند.
نکته: Call Shot در 10 Ball یعنی چه؟
بعد از Break و خارج از شرایط Push Out، ضربهها در 10 Ball بهصورت Call Shot انجام میشوند. یعنی بازیکن باید مشخص کند قصد دارد کدام توپ را در کدام پاکت قرار دهد.
برای مثال، اگر بازیکن قصد دارد توپ 4 را در پاکت گوشه سمت راست قرار دهد، باید همان توپ و همان پاکت را Call کند. اگر توپ 4 وارد پاکت دیگری شود، صرفاً به دلیل اینکه توپ 4 پاکت شده است، ضربه موفق محسوب نمیشود.
نکته مهم: در قوانین فعلی WPA، Safety Call در 10 Ball وجود ندارد؛ بنابراین Safety را نباید بهعنوان یکی از گزینههای اعلام ضربه در این بازی در نظر گرفت.
اگر توپ اعلامشده درست پاکت شود، چه میشود؟
اگر بازیکن توپ اعلامشده را در پاکت اعلامشده و بهصورت قانونی وارد کند، نوبتش ادامه پیدا میکند.
توپهای دیگری که در همان ضربه بهصورت قانونی پاکت شدهاند نیز معمولاً روی میز برنمیگردند. استثنا، توپ 10 است که اگر هنوز شرایط برد آن فراهم نشده باشد، طبق قانون دوباره Spot میشود.
بنابراین پاکت کردن یک توپ بهتنهایی پایان نوبت نیست؛ تا زمانی که بازیکن ضربههای قانونی موفق داشته باشد، میتواند به بازی ادامه دهد.
اگر توپ پاکت نشود یا Call درست اجرا نشود چه میشود؟
اگر بازیکن توپ اعلامشده را بهصورت قانونی در پاکت موردنظر وارد نکند و در عین حال خطایی هم رخ نداده باشد، نوبت او تمام میشود. در این حالت، بازیکن مقابل انتخاب میکند که خودش ضربه بعدی را بزند یا نوبت را به بازیکن قبلی برگرداند.
این حالت با Foul فرق دارد. در صورت Foul، نوبت به حریف میرسد و Cue Ball در دست او قرار میگیرد؛ یعنی میتواند آن را روی سطح بازی در موقعیتی که برای ضربه بعدی مناسب میداند قرار دهد.
در هر ضربه باید اول به کدام توپ زد؟
در 10 Ball، ترتیب شمارهها همیشه اهمیت دارد. بازیکن باید ابتدا با Cue Ball به کمترین شماره موجود روی میز برخورد کند. بنابراین اگر توپهای 2، 5، 7 و 10 روی میز باقی مانده باشند، اولین توپ مورد برخورد باید توپ 2 باشد.
ممکن است بازیکن توپ 2 را مستقیماً پاکت نکند و از ترکیب، بانک یا کاروم استفاده کند؛ اما برخورد اولیه Cue Ball باید با کمترین شماره موجود باشد. اگر این شرط رعایت نشود، خطای Wrong Ball First اتفاق افتاده است.
توپ 10 چه زمانی باعث برد میشود؟
هدف نهایی هر Rack، پاکت کردن توپ 10 است؛ اما این توپ باید تنها توپ هدف باقیمانده روی میز باشد. بنابراین اگر توپ 10 در Break، Push Out یا در میانه Rack پاکت شود، Rack همانجا تمام نمیشود. توپ 10 دوباره روی میز قرار میگیرد و بازی ادامه پیدا میکند. وقتی تمام توپهای دیگر پاکت شده باشند و فقط توپ 10 روی میز بماند، بازیکن باید آن را در یک ضربه قانونی و در پاکتی که اعلام کرده وارد کند. اگر این کار را انجام دهد، Rack را میبرد.
اگر توپ 10 در Break پاکت شود چه میشود؟
اگر توپ 10 در Break پاکت شود، بازیکن برنده Rack نمیشود. توپ 10 دوباره Spot میشود و بازی ادامه پیدا میکند؛ البته به شرطی که Break قانونی بوده باشد.
اگر توپ 10 در Push Out پاکت شود چه؟
در Push Out نیز اگر توپ 10 وارد پاکت شود، تا زمانی که تنها توپ هدف باقیمانده نباشد، Rack تمام نمیشود. در این حالت، توپ 10 دوباره Spot میشود و بازی ادامه پیدا میکند.
اگر توپ 10 از روی میز خارج شود چه میشود؟
اگر توپ 10 از روی میز خارج شود یا پیش از ضربه نهایی بهصورت غیرقانونی پاکت شود، طبق قانون دوباره Spot میشود. سایر توپهای هدف در صورت خروج از میز، برخلاف توپ 10، دوباره روی میز قرار نمیگیرند.
توپ 10 چه زمانی دوباره روی میز قرار میگیرد؟
در 10 Ball، فقط توپ 10 در شرایط مشخصی دوباره Spot میشود. اگر توپ 10 در Break یا در جریان بازی قبل از اینکه تنها توپ هدف باقیمانده باشد پاکت شود، دوباره روی Foot Spot قرار میگیرد. همین اتفاق در صورت خروج توپ 10 از میز نیز رخ میدهد. اما اگر توپ 10 در شرایط قانونی، بهعنوان تنها توپ هدف باقیمانده روی میز پاکت شود، دیگر Spot نمیشود؛ چون همان ضربه باعث پایان Rack شده است.
خطاهای رایج در تن بال

همه خطاها یک شکل نیستند، اما نتیجه خطاهای استاندارد در بازی مشخص است: نوبت به حریف میرسد و Cue Ball در دست او قرار میگیرد.
مهمترین خطاهای استاندارد عبارتاند از:
| خطا | توضیح |
|---|---|
| Scratch | Cue Ball وارد پاکت شود یا از میز خارج شود |
| Wrong Ball First | Cue Ball ابتدا با توپ دارای کمترین شماره برخورد نکند |
| No Rail After Contact | بعد از برخورد قانونی، هیچ توپی به Rail نرسد و هیچ توپی نیز پاکت نشود |
| No Foot on Floor | هنگام ضربه، حداقل یک پا روی زمین نباشد |
| Ball Driven off Table | توپ هدف از میز خارج شود |
| Touched Ball | بازیکن یا تجهیزات او به توپ دست بزند |
| Double Hit | Cue Tip بیش از یکبار به Cue Ball برخورد کند |
| Push Shot | ضربه به شکل Push Shot اجرا شود |
| Balls Still Moving | قبل از توقف کامل توپها ضربه زده شود |
| Bad Cue Ball Placement | Cue Ball در جای غیرمجاز قرار داده شود |
| Playing Out of Turn | بازیکن خارج از نوبت بازی کند |
| Slow Play | بازیکن بیش از زمان مجاز برای اجرای ضربه استفاده کند |
Wrong Ball First چیست؟
فرض کنید توپهای 2، 5 و 8 روی میز هستند. چون توپ 2 کمترین شماره است، Cue Ball باید ابتدا با توپ 2 برخورد کند. اگر بازیکن ابتدا به توپ 5 برخورد کند، حتی اگر بعد از آن توپ دیگری وارد پاکت شود، ضربه خطا محسوب میشود. این همان Wrong Ball First است.
No Rail After Contact یعنی چه؟
اگر هیچ توپی پاکت نشود، بعد از برخورد قانونی Cue Ball با توپ هدف، حداقل یک توپ باید به Rail برسد. اگر Cue Ball با توپ درست برخورد کند اما هیچ توپی بعد از آن به Rail نرسد، خطای No Rail After Contact رخ میدهد.
بعد از خطا چه کسی بازی میکند؟
بعد از یک خطای استاندارد، نوبت به حریف میرسد و Cue Ball in Hand در اختیار او قرار میگیرد. یعنی حریف میتواند Cue Ball را روی سطح بازی در موقعیتی که برای ضربه بعدی مناسب میداند قرار دهد.
سه خطای متوالی در 10 Ball
سه خطای متوالی یک وضعیت ویژه است و نباید آن را با یک خطای معمولی یکی دانست. اگر بازیکن در یک Rack سه بار پشت سر هم مرتکب خطا شود، با توجه به قوانین مسابقه و مقررات WPA، ممکن است Rack را از دست بدهد. برای اعمال این قانون، خطاهای متوالی باید بدون اینکه بازیکن بین آنها یک ضربه قانونی انجام دهد، رخ داده باشند.
به همین دلیل در مسابقات رسمی، داور وضعیت خطاهای متوالی بازیکنان را ثبت و کنترل میکند.
تجهیزات مورد نیاز برای بازی 10 Ball
برای بازی 10 Ball به چند وسیله اصلی نیاز دارید: میز بیلیارد، چوب بیلیارد، توپ بیلیارد و مثلث چیدمان توپها. میز باید فضای کافی برای اجرای ضربهها داشته باشد و توپها نیز از نوع استاندارد Pool باشند.
در مسابقات حرفهای، مشخصات میز، توپها، پارچه و سایر تجهیزات باید با استانداردهای مسابقه مطابقت داشته باشد؛ اما برای بازیهای معمولی و دوستانه، تجهیزات استاندارد بیلیارد برای اجرای 10 Ball کافی است.
Stalemate در 10 Ball چیست؟
گاهی شرایط میز به شکلی پیش میرود که ادامه بازی عملاً امکانپذیر یا منطقی نیست. در چنین وضعیتی ممکن است Stalemate مطرح شود.
Stalemate با باخت یا برد عادی یک بازیکن تفاوت دارد و نحوه برخورد با آن به شرایط بازی و مقررات مسابقه بستگی دارد. به همین دلیل بهتر است آن را یک حالت استثنایی بدانیم، نه بخشی از روند معمول Rack.
تفاوت 10 Ball و 9 Ball
10 Ball و 9 Ball از نظر ساختار شبیه هم هستند؛ در هر دو بازی، بازیکن باید ابتدا با کمترین شماره موجود روی میز برخورد کند. تفاوت اصلی در تعداد توپها، نقش توپ نهایی و شیوه Call Shot است.
مقایسه قوانین 10 Ball و 9 Ball
| ویژگی | 10 Ball | 9 Ball |
|---|---|---|
| تعداد توپ هدف | 10 توپ | 9 توپ |
| توپ نهایی | 10 | 9 |
| ترتیب برخورد | از کمترین شماره | از کمترین شماره |
| Call Shot | دارد | ندارد |
| Safety Call | ندارد | بسته به قوانین مسابقه |
| برد با توپ نهایی | فقط وقتی تنها توپ هدف باقی مانده باشد | طبق قوانین 9 Ball، با پاکت قانونی توپ 9 |
| Push Out | دارد | دارد |
بنابراین 10 Ball را نمیتوان صرفاً «9 Ball با یک توپ بیشتر» دانست؛ Call Shot و شرایط برد توپ 10 تفاوت مهمی در روند بازی ایجاد میکنند. برای درک بهتر بازی 9 Ball مقاله آموزش کامل قوانین بازی ناین بال (۹ بال) را مطالعه نمایید.
تفاوت 10 Ball و 8 Ball چیست؟
در 8 Ball، توپها به دو گروه اصلی Solid و Stripe تقسیم میشوند و هر بازیکن باید گروه خودش را پاکت کند و در پایان سراغ توپ 8 برود. در 10 Ball چنین تقسیمبندیای وجود ندارد. همه توپها به ترتیب شماره بازی میشوند و بازیکن در هر ضربه باید ابتدا به کمترین شماره موجود روی میز برخورد کند. به همین دلیل ساختار بازی 10 Ball به 9 Ball نزدیکتر است، اما وجود Call Shot باعث میشود دقت در اعلام ضربه اهمیت بیشتری پیدا کند. اگر به بازی 8 Ball (ایت بال) علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم مقاله قوانین کامل بازی ایت بال (۸ بال) و خطاهای رایج را هم بخوانید.
آیا 10 Ball مثل اسنوکر است؟
خیر، 10 Ball یکی از بازیهای Pool است و ساختار آن با Snooker تفاوت زیادی دارد.
در 10 Ball، 10 توپ هدف شمارهدار داریم و بازی بر اساس ترتیب شمارهها، Call Shot و قوانین مخصوص Pool پیش میرود. در مقابل، اسنوکر از توپهای قرمز و رنگی، سیستم امتیازدهی و ترتیب بازی متفاوتی استفاده میکند. اگر میخواهید با ساختار و قوانین این بازی بیشتر آشنا شوید، میتوانید قوانین بازی اسنوکر را مطالعه کنید.
حتی نحوه چیدن توپها نیز در این دو بازی یکسان نیست. اگر درباره نحوه قرار گرفتن توپها در ابتدای بازی اسنوکر سؤال دارید، راهنمای چیدمان توپهای اسنوکر میتواند اطلاعات دقیقتری در اختیارتان قرار دهد.
بنابراین اگر با قوانین Snooker آشنا هستید، نباید همان قوانین را مستقیماً در 10 Ball اجرا کنید؛ هرکدام ساختار، ترتیب بازی و قوانین مخصوص خودشان را دارند
جمعبندی قوانین تن بال
قوانین تن بال (10 Ball) در ظاهر سادهاند، اما چند نکته در روند بازی اهمیت زیادی دارند. بازیکن باید در هر ضربه ابتدا به کمترین شماره موجود روی میز برسد و در ضربههای عادی، توپ و پاکت موردنظرش را هم اعلام کند. بعد از یک Break قانونی، امکان اجرای Push Out وجود دارد و در صورت خطا، حریف Cue Ball را در دست میگیرد.
مهمترین نکته برای پایان Rack، توپ 10 است. پاکت شدن این توپ در Break یا در میانه بازی بهتنهایی باعث برد نمیشود؛ توپ 10 باید زمانی بهصورت قانونی و در پاکت اعلامشده وارد شود که تنها توپ هدف باقیمانده روی میز باشد. با شناخت همین قواعد، میتوانید روند یک بازی 10 Ball را درست دنبال کنید و تفاوت آن را با بازیهایی مثل 9 Ball، 8 Ball و Snooker بهتر متوجه شوید.
اگر قصد دارید این بازی را بهصورت جدیتر یاد بگیرید، بهتر است هنگام تمرین، علاوه بر ترتیب توپها، روی Call Shot، Break، Push Out و کنترل Cue Ball هم تمرکز کنید؛ چون بخش زیادی از تفاوت 10 Ball با سایر رشتههای Pool در همین جزئیات دیده میشود.
اگر برای بازی 10 Ball به میز بیلیارد، چوب بیلیارد یا توپهای استاندارد نیاز دارید، میتوانید محصولات و تجهیزات موردنیازتان را در شهر بیلیارد بررسی کنید. برای انتخاب تجهیزات مناسب، میتوانید مشخصات محصولات را ببینید و بر اساس نوع بازی و فضای موردنظر، گزینه مناسب خود را انتخاب کنید.
شهر بیلیارد در کنار عرضه تجهیزات بیلیارد، برای علاقهمندان به Pool و سایر رشتههای بیلیارد نیز محتوای آموزشی و راهنماهای تخصصی منتشر میکند.
سوالات متداول درباره قوانین 10 Ball
✔ در 10 Ball باید همیشه اول به توپ کمترین شماره زد؟
بله. در هر ضربه عادی، Cue Ball باید ابتدا با کمترین شماره موجود روی میز برخورد کند. اگر مثلاً توپهای 3، 6 و 10 باقی مانده باشند، اولین توپ مورد برخورد باید توپ 3 باشد.
✔ آیا در 10 Ball باید توپ و پاکت را اعلام کرد؟
بله. بعد از Break و خارج از Push Out، ضربهها بر اساس Call Shot انجام میشوند؛ یعنی بازیکن باید توپ و پاکت موردنظر خود را مشخص کند.
✔ اگر توپ 10 را در Break پاکت کنیم، برنده میشویم؟
خیر. اگر توپ 10 قبل از اینکه تنها توپ هدف روی میز باشد پاکت شود، دوباره Spot میشود و Rack ادامه پیدا میکند.
✔ اگر توپ 10 را در پاکت اشتباه بیندازیم چه میشود؟
اگر توپ 10 تنها توپ هدف باقیمانده باشد اما در پاکت اعلامشده وارد نشود، ضربه برد محسوب نمیشود. بسته به نحوه اجرای ضربه، ممکن است نوبت به حریف برسد یا در صورت وجود خطا، حریف Cue Ball in Hand داشته باشد.
✔ آیا در 10 Ball میتوان Safety اعلام کرد؟
خیر. در قوانین فعلی WPA، Safety Call در 10 Ball وجود ندارد و Safety گزینه رسمی برای اعلام ضربه در این بازی نیست.
✔ Push Out چه زمانی انجام میشود؟
Push Out فقط بعد از یک Break قانونی و بدون خطا امکانپذیر است. بازیکن باید قبل از اجرای آن، Push Out را به داور اعلام کند.
✔ بعد از خطا، Cue Ball در دست چه کسی است؟
بعد از خطای استاندارد، Cue Ball در دست بازیکن مقابل قرار میگیرد و او میتواند آن را روی سطح بازی در موقعیت دلخواه قرار دهد.
